Pory roku

orbita Ziemi

orbita Ziemi

W krajach półkuli północnej przyjmuje się daty początku i zakończenia pór roku:
Wiosna od 1 marca do 31 maja
Lato od 1 czerwca do 31 sierpnia
Jesień od 1 września do 30 listopada
Zima od 1 grudnia do 28 lutego (w roku przestępnym do 29 lutego)

Na południowej półkuli przyjęte są daty:
Wiosna od 1 września do 30 listopada
Lato od 1 grudnia do ostatniego dnia lutego
Jesień od z 1 marca do 31 maja
Zima od1 czerwca do 31 sierpnia

Astronomiczne pory roku wylicza się od punktów przesilenia (lato, zima) i równonocy (wiosna, jesień).
Każda z pór roku odznacza się charakterystycznymi do niej przebiegami temperatur i warunkami pogodowymi wywołanymi przez obrót Ziemi dookoła Słońca, szczególnie wyraźnymi na mniejszych szerokościach geograficznych.
Zmiany klimatu Ziemi wywołują różne czynniki, z których podstawowym jest wzajemny związek Ziemi i Słońca.
Serbski astro i geo-fizyk Milutin Milanković (1879-1958) studiował zmianę orbity obrotu Ziemi naokoło Słońca i nachylenie osi naszej planety. Przewidział, że okresowo odbywające się zmiany stają się przyczyną długoterminowej zmiany klimatu.
Milanković studiował trzy czynniki:
1. zmianę nachylenia ziemskiej osi;
2. zmiany kształtu orbity obrotu Ziemi naokoło Słońca;
3. zmiany sytuacji nachylenia osi w stosunku do orbity.

Gdyby nie było nachylenia osi, to nie byłoby pór roku, a dzień i noc w ciągu całego roku trwaliby jednakowo. Ilość energii słonecznej, osiągającej określony punkt na Ziemi, byłaby stała.
Milanković stwierdził, że nachylenie ziemskiej osi nie jest zawsze jednakowe i równe 23,5°. Od czasu do czasu powstają wahania, a zmiany utrzymują się w przedziale od 22,1° do 24,5°. Powtarza się to co 41 000 lat. Gdy nachylenie jest mniejsze, to latem temperatury są niższe niż przeciętne. Zimą podczas powiększania się nachylenia panują ekstremalne warunki klimatyczne.
Nawet w okresach podwyższonej zimą temperatury, na obszarach biegunowych pozostaje dostatecznie dużo śniegu i lodu. Za to, gdy lato jest zimne, to może się zdarzyć tak, że śnieg z roku na rok będzie tajał wolniej. Rok po roku będ

zie zostawać więcej śniegu, będzie się nawarstwiał i klimat znacznie się ochłodzi. W porównaniu z wodą i glebą, śnieg odbija więcej energii słonecznej w kosmos, wywołując dodatkowe ochłodzenie.
Ma miejsce mechanizm sprzężenia zwrotnego. Odbicie z czasem rośnie a temperatura bardziej spada. Być może, właśnie tak zaczynały się epoki lodowcowe.
Drugi studiowany przez Milankovića czynnik to kształt orbity obrotu Ziemi naokoło Słońca. Orbita nie ma zdecydowanie okrągłego kształtu. W określonym czasie Ziemia znajduje się bliżej Słońca niż zazwyczaj i wówczas pochłania więcej słonecznej energii. (peryhelium ? punkt najbliższy ; aphelium? punkt najdalszy)
Kształt ziemskiej orbity zamienia się okresowo co 90 000 i 100 000 lat. Czasem staje się bardziej wyciągnięty (eliptyczny) niż współcześnie. Różnica w ilości energii słonecznej, pochłanianej w peryhelium i aphelium jest duża.
Peryhelium teraz wypada w styczniu, a aphelium w lipcu. Taka zmiana tworzy klimat półkuli północnej bardziej łagodnym, przynosząc dodatkowe ciepło zimą. Na południowej półkuli klimat jest surowszy niż byłby, gdyby orbita obrotu Ziemi naokoło Słońca była okrągła.
Jest i inna zależność. Orientacja ziemskiej osi z czasem zamienia się. Podobnie jak dziecięcej w zabawce ? uruchomiony bat kręci się w wokół własnej osi, jednocześnie kolebiąc się na boki. Głowna os obrotu ma przechylony wierzchołek (raczka bąka) raz w jedna raz w druga stronę. Taki ruch nazywa się priecessionnym. Odbywa się ono w cyklu 22 000-letniem. To wywołuje stopniową zmianę pór roku. 11 000 lat temu półkula północna była nachylona bliżej do Słońca w grudniu, niż w czerwcu. Zima i lato zamieniały się miejscami. Po 11 000 lat wszystko znowu się zmieniło.
Wszystkie trzy czynniki: nachylenie osi, forma orbity i priecessija zamieniają klimat planety. Ponieważ każdy z czynników ma inny cykl czasowy, to ich wspólne oddziaływanie jest złożone i skomplikowanie. Czasem one wzajemnie wzmacniają swoje efekty oddziaływań, a czasem osłabiają. Na przykład 11 000 lat temu priecessija wywoływała początek lata na Północnej półkuli w grudniu. Efekt zwiększenia poboru promieniowania słonecznego w peryhelium w styczniu i zmniejszeniu w afeli w lipcu wzmocni między-sezonową różnicę na Północnej półkuli, zamiast znanego nam teraz złagodzenia klimatu. Pamiętajmy, ze daty peryhelium i afelium zmieniają się

zp8497586rq
Tagi: , , , , , ,

Podobne